VnEconomy > Doanh nhân 15:57 (GMT+7) - Thứ Tư, 17/9/2008

Quanh việc Vedan gây ô nhiễm sông Thị Vải

Việc bắt quả tang Công ty Vedan Việt Nam xả nước thải xuống dòng sông Thị Vải mới đây đã làm bàng hoàng dư luận...

Quanh việc Vedan gây ô nhiễm sông Thị Vải

Khung cảnh nhà máy của Vedan tại Việt Nam.

Việc bắt quả tang Công ty Vedan Việt Nam xả nước thải xuống dòng sông Thị Vải mới đây đã làm bàng hoàng dư luận.

Dù đã có thông tin từ phía người dân về việc Công ty Vedan Việt Nam xả thải ra sông Thị Vải và dù đã từng có “tiền án” hơn 2 năm về trước, nhưng cơ quan chức năng là Cục Cảnh sát môi trường cùng đoàn kiểm tra liên ngành Bộ Tài nguyên và Môi trường đã phải mật phục ròng rã 3 tháng trời, mới bắt được quả tang Vedan xả nước thải chưa qua xử lý xuống sông Thị Vải.

Hệ thống “tinh vi”

Việc Công ty Vedan xả nước thải chưa qua xử lý theo quy định và có chứa rất nhiều chất độc hại ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống bên ngoài, nhất là dòng sông Thị Vải, vốn dĩ không còn xa lạ gì với công luận và dư luận người dân quanh khu vực này, từ hàng chục năm về trước.

Từ những năm 90 của thế kỷ trước, cụ thể là những năm 1994 - 1995, Công ty Vedan đã lắp đặt một “hệ thống xử lý” có chủ ý: hệ thống bơm nhiều tầng nấc có các van đóng - mở linh hoạt và dẫn ra một đường ống “bí mật” được cắm sâu trong lòng đất trực chỉ ra sông Thị Vải.

Chỉ cần một cái lắc tay nhẹ nhàng, toàn bộ nước thải, lẽ ra đi vào hệ thống vận hành, sẽ đổ thẳng xuống dòng sông vô tội, mà bằng mắt thường khó mà phát hiện được. Theo dư luận người dân quanh khu vực, hầu như hệ thống này chỉ làm việc vào quá nửa khuya, lúc mọi người đã yên giấc.

Vào thời điểm đó, Công ty Vedan đã buộc phải bồi thường hàng chục tỷ đồng cho người dân, khi bị tố cáo là làm ô nhiễm sông Thị Vải làm chết cá tôm của các hộ dân, ngư dân địa phương.

Cách nay hơn 2 năm, giữa năm 2006, Công ty Vedan lại dính vào scandal, khi Thanh tra Cục Bảo vệ môi trường - Bộ Tài nguyên và Môi trường, trong lần kiểm tra hàng loạt các doanh nghiệp đóng trên địa bàn được cho là đã xả thải xuống sông Thị Vải, đã lại phát hiện Vedan, dù có xây dựng 3 hệ thống xử lý và xả thải “hiện đại”, nhưng tất cả là nhằm đối phó, đúng hơn là ngụy trang với cơ quan chức năng Trung ương và địa phương. Theo nhận định của đoàn thanh tra, hệ thống này không đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật cần thiết cho việc xử lý kỹ thuật, nếu không nói là làm cho có.

Dòng sông chết

Không chỉ sông Thị Vải mà toàn tuyến lưu vực sông Đồng Nai, từ lâu đã được báo động là ô nhiễm do nước thải các nhà máy sản xuất của 56 khu công nghiệp và khu chế xuất đang hoạt động.

Theo kết quả điều tra và khảo sát của Cục Bảo vệ môi trường, nước sông Đồng Nai, đoạn từ nhà máy nước Thiện Tân đến Long Đại, đã bắt đầu ô nhiễm chất hữu cơ và chất rắn lơ lửng, đáng chú ý đã phát hiện hàm lượng chì vượt tiêu chuẩn TCVN 5942-1995. Tại đây, chất rắn lơ lửng thường vượt tiêu chuẩn 3 - 9 lần, giá trị COD vượt 1,8 - 2,8 lần, giá trị DO thấp dưới giới hạn cho phép.

Trong khi đó, chất lượng nước sông của khu vực hạ lưu, giá trị DO giảm xuống rất thấp, SS vượt từ 2 – 2,5 lần TCVN 5942- 1995 (loại B). Vùng này cũng đã bị nhiễm mặn nghiêm trọng, nước sông khu vực này không thể sử dụng cho sinh hoạt và tưới tiêu.

Một kết quả khảo sát của Sở Tài nguyên và Môi trường Tp.HCM gần đây, cũng cho những con số tương tự về mức độ ô nhiễm của hệ thống sông Sài Gòn (thuộc lưu vực Đồng Nai). Cũng theo kết quả khảo sát này, các sông khác trong toàn lưu vực, chất lượng nước cũng đang bị suy giảm trầm trọng.

Ví dụ, chất lượng nước ở một số sông nhánh như sông Bé, Đa Nhim-Đa Dung phần hạ lưu cũng đang diễn tiến theo chiều hướng xấu. Sông Vàm Cỏ đã bị ô nhiễm hữu cơ.

Ô nhiễm nhất trong toàn bộ lưu vực đó là sông Thị Vải, trong đó có một đoạn sông dài trên 10 km gọi là “dòng sông chết”. Đây là đoạn sông từ sau khu vực hợp lưu Suối Cả - sông Thị Vải khoảng 2 km đến khu công nghiệp Mỹ Xuân.

Tại đây, nước bị ô nhiễm hữu cơ trầm trọng, có màu nâu đen và bốc mùi hôi thối cả ngày lẫn đêm, cả khi thủy triều. Theo kết quả khảo sát của Bộ Tài nguyên và Môi trường, giá trị DO ở đây thường xuyên dưới 0,5 mg/l, có nơi chỉ 0,04 mg/l.

Với giá trị DO gần như bằng 0 như vậy, các loài sinh vật hầu như không còn khả năng sinh sống, các nhà khoa học đã gọi đoạn sông này là “đặc sệt sự chết!”.

Theo tính toán sơ bộ của các nhà chuyên môn, với tổng lượng nước thải hàng ngày vào khoảng hơn 4.000 m3 của một công ty sản xuất tầm cỡ như Vedan, nếu “không thèm” xử lý một ngày, có thể bỏ túi hàng trăm triệu đồng.

Có ý kiến đề nghị: để xử lý thật mạnh tay, nên tiến hành truy thu nguồn thu nhập bất hợp pháp và làm giàu trên sự giãy chết của cả một dòng sông, và dùng nó vào việc bồi thường thiệt hại bấy lâu nay cho người dân, đồng thời có kinh phí để cải thiện môi trường, giành lại sự sống cho “sông chết” Thị Vải.

Ngày 14/9, quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Bảo vệ môi trường đã cho báo chí biết: sẽ xử lý nghiêm minh vụ việc và bất cứ doanh nghiệp nước ngoài nào kinh doanh tại Việt Nam cũng đều phải tuân thủ pháp luật Việt Nam về Bảo vệ môi trường. Dư luận đang chờ sự quyết liệt lần này của các cơ quan chức năng Việt Nam.

* Theo thông tin từ trang web của Vedan Việt Nam, Vedan được sáng lập từ năm 1954 tại Ðài Loan. Công ty Vedan Việt Nam xây dựng nhà máy vào năm 1991 tại xã Phước Thái, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai, nằm ở phía Đông Nam Tp.HCM, với tổng diện tích 120 ha. Đến nay, các hạng mục đã đưa vào sản xuất gồm có: nhà máy sản xuất xút - clo, nhà máy bột ngọt, nhà máy tinh bột, nhà máy tinh bột biến đổi, nhà máy lysine, nhà máy phát điện và hơi, hệ thống xử lý nước thải, hồ chứa nước cho sản xuất, cảng, đường giao thông chuyên dụng, các khu làm việc, sinh hoạt, vui chơi.
  Bình luận (3)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 3/3 bình luận.
  • Hãy củng cố và trao quyền mạnh hơn cho Cục Cảnh sát môi trường vì có những hành động có hiệu quả. Và dẹp bớt những bộ phận có liên quan đến quản lý môi trường làm việc không hiệu quả, sợ trách nhiệm.

    08:37 (GMT+7) - Thứ Năm, 18/9/2008 Trả lời Thích
  • Các cơ quan chức năng cần khuyến khích và tạo điều kiện cho người dân tố giác những doanh nghiệp có hành vi vi phạm Luật Môi trường cũng như huỷ hoại môi trường.

    19:31 (GMT+7) - Thứ Tư, 17/9/2008 Trả lời Thích
  • Đọc bài báo tôi thấy dường như chúng ta thích tin "giật gân". Bao năm qua chúng ta chẳng "bàng hoàng" với tình trạng sông Thị Vải, nay chốc bỗng "bàng hoàng" vì bắt quả tang Vedan...

    Nếu trước đó đã "bàng hoàng" với ô nhiễm sông Thị Vải thì chắc sẽ chẳng ngủ được với câu hỏi: cái gì gây ô nhiễm môi trường. Từ đó chắc chắn sẽ quy ra được ai là thủ phạm - và việc "bắt quả tang" cũng chẳng phải "mật phục 3 tháng"...

    Vedan đã vi phạm, điều đó đã quá rõ - hành vi đó sẽ phải được xử theo pháp luật.

    Tuy nhiên, để việc quản lý "trưởng thành" hơn thì những người có trách nhiệm liên đới cần được coi là "tòng phạm" và cần bị xử lý nghiêm.

    Chúng ta không chỉ cần răn đe kẻ trực tiếp vi phạm mà còn phải răn đe cả những người có trách nhiệm quản lý, ngăn chặn sự vi phạm đó. Nếu anh không làm tròn trách nhiệm: thấy mà không làm gì cả hoặc không làm đến nơi đến chốn cho tròn trách nhiệm thì hoàn toàn có thể coi là "tòng phạm".

    Chúng ta chỉ nêu việc thiếu khung pháp lý với kẻ vi phạm, mà quên hay lơ đi khung pháp lý với sự thiếu trách nhiệm.

    Đừng để đến khi vấn đề bị phanh phui lại cùng nhau "phủi bụi" nhẹ nhàng bằng cụm từ: "do không đủ năng lực". Nếu không đủ năng lực, yếu thì khi tuyển dụng, đề bạt dựa vào tiêu chuẩn gì vậy? Chắc hẳn không phải là năng lực làm việc rồi...

    Ông bà ta dạy: "phòng bệnh hơn chữa bệnh" - nếu xét thấy chưa đủ năng lực - tức là không có khả năng làm được, hay thiếu điều kiện để thực hiện nhiệm vụ được giao thì hãy từ chối ngay từ đầu để kiếm người khác có đủ năng lực - làm được và dám làm. Đừng xin lỗi rồi vẫn tại vị rồi không sao cả và cũng không làm gì để sửa lỗi cả.

    Người duyệt việc bổ nhiệm, cấp trên cũng phải chịu trách nhiệm liên đới vì anh là người ra quyết định dùng người, quản lý, đánh giá năng lực cấp dưới của mình. Vì thế, không thể không có trách nhiệm được.

    Hãy nhìn nhận sự thật, cùng cố gắng tìm ra nguyên nhân gốc rễ và triệt nó đi.

    Với nhiều hiện tượng có cùng bản chất, tôi hy vọng chúng ta sẽ có giải pháp triệt để để tiến bộ.

    Đừng nghĩ mình không sống ở bờ sông Thị Vải thì cuộc sống của mình chả bị ảnh hưởng gì mà phải lo.

    Mong báo hãy đang liên tục phản ánh các hiện tượng này, đừng dừng lại. Vì dừng lại dư luận lại nguội lạnh. Và như thế có lẽ rồi chúng ta sẽ lại lần nữa... "bàng hoàng"

    17:55 (GMT+7) - Thứ Tư, 17/9/2008 Trả lời Thích 3 người thích bình luận này
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Gõ Telex Gõ VNI
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?