VnEconomy > Doanh nhân 10:03 (GMT+7) - Thứ Hai, 4/5/2009

Đăng ký giao dịch bảo đảm: Cầm chuôi vẫn bị đứt tay?

Dư luận ồn ào xung quanh vụ giám đốc một doanh nghiệp đem thửa đất đã thế chấp tại ngân hàng bán cho nhiều đối tượng...

Đăng ký giao dịch bảo đảm: Cầm chuôi vẫn bị đứt tay?

Ngân hàng có thể nhận tài sản thế chấp là nhà ở hình thành trong tương lai không?

Tài sản đã thế chấp nơi ngân hàng nhưng chủ tài sản vẫn đem bán cho ai đó, kiện tụng chán chê nơi pháp đình và rốt cục, ít nhiều ngân hàng vẫn chịu thiệt. Không ít kiến nghị về bất cập trong đăng ký giao dịch bảo đảm nhưng lời “hứa” của các nhà làm luật cứ... để đấy!

Những ngày qua, dư luận ồn ào xung quanh vụ giám đốc một doanh nghiệp đem thửa đất đã thế chấp tại ngân hàng bán cho nhiều đối tượng. Sự việc vỡ lở, vị giám đốc nói trên bị bắt, ngân hàng bỗng nhiên dính vào vòng lao lý.

Thắng kiện vẫn thiệt thòi

Chưa biết tòa phân xử thế nào nhưng bao quát từ các vụ kiện tương tự, dù ngân hàng được xử thắng kiện (trên cơ sở đảm bảo đầy đủ thủ tục pháp lý: hợp đồng vay vốn, nhận tài sản thế chấp hợp pháp, đăng ký giao dịch bảo đảm...) nhưng ít nhất vẫn phải chia sẻ rủi ro với những nguyên đơn khác. Một lý do có quan điểm “rộng lượng”: “Họ cũng là nạn nhân nên cần được chia sẻ!”.

Ông Trương Thanh Đức, Giám đốc Ban Pháp chế Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bảo Việt cho biết: với quy trình, thủ tục khá chặt chẽ trong việc cho vay có tài sản thế chấp, về mặt pháp lý, ngân hàng thường “nắm đằng chuôi”. Nhưng trớ trêu, ngân hàng thường nhận lại phần thua thiệt không nhiều thì ít, khi phát sinh tranh chấp trên thực tế.

Ông Đức nêu dẫn chứng, trong thời gian còn làm việc tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIBank), VIBank đã từng theo đuổi một vụ kiện mấy năm trời do khách hàng bán tài sản đã thế chấp. Mặc dù ngân hàng làm đúng thủ tục, quy trình nhưng khi ra tòa, bên làm đúng vẫn bị thua! Lý do “thua” được tòa đưa ra là: bên nguyên đơn kia cũng là người mua, cũng bị chịu thiệt hại. Chưa kể, sự “thua” khác còn ở chỗ phải theo kiện tụng hàng năm trời, tốn kém thời gian, chi phí, tổn hại đến uy tín thương hiệu...

Bên cạnh đó là khó khăn trong việc xử lý các khoản nợ khách hàng không có khả năng hoàn trả hoặc chây ỳ, cố tình không trả. Theo lẽ thường, giao dịch giữa bên vay và bên cho vay luôn dựa trên một hợp đồng dân sự và đó là bằng chứng pháp lý cao nhất khi có tranh chấp xảy ra.

Về nguyên tắc, trong trường hợp này, ngân hàng có quyền phát mại tài sản để thu hồi vốn và việc xử lý không hề phức tạp vì hai bên đã ký hợp đồng. Nhưng đến khi ra toà, toà cứ kéo hết toà nọ đến toà kia, từ sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm đến tái thẩm, từ năm này qua năm khác, làm cho người đi đòi nợ phải kéo dài thời gian, phải cử người vào nơi đang diễn ra phiên toà, thuê văn phòng chỉ để đòi nợ, hết sức nhiêu khê và mệt mỏi.

Văn bản luật quá tù mù!

Đối với những giao dịch vốn về cơ bản đã hoàn tất thủ tục giữa ngân hàng với khách hàng; giữa ngân hàng với cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm mà còn gặp rủi ro như trên. Trên thực tế, câu chuyện rủi ro đối với quá trình giải ngân vốn còn xuất phát từ những “tréo ngoe” trong các văn bản quy định về đăng ký giao dịch bảo đảm mà nếu không hoàn thành bước này, cầm chắc ngân hàng chịu phần thua trước tòa khi phát sinh tranh chấp.

Ông Vũ Văn Trình, Trưởng ban Tín dụng doanh nghiệp, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) cho biết: giữa khoản 1 Điều 2 Nghị định 08/2000/NĐ-CP và khoản 1 Điều 12 Nghị định 163/2006/NĐ-CP quy định các trường hợp phải đăng ký giao dịch bảo đảm có sự khác biệt cơ bản, khiến các ngân hàng rất khó thực hiện.

Cụ thể, khi khách hàng thế chấp bằng quyền sử dụng đất, theo Nghị định 08 thì không phải đăng ký giao dịch bảo đảm (nếu không có thỏa thuận) vì đất đai thuộc sở hữu Nhà nước, người sử dụng không có quyền sở hữu nhưng theo Luật Đất đai 2003 và Nghị định 163, vẫn phải đăng ký giao dịch bảo đảm. Trong khi đó, Nghị định 163 chỉ bãi bỏ khoản 2 Điều 2 của Nghị định 08, tức là khoản 1 Điều 2 Nghị định 08 vẫn còn giá trị pháp lý. Như thế, trường hợp này có phải đăng ký giao dịch bảo đảm hay không?

Hay như vướng mắc được Vietcombank đưa ra về việc nhận tài sản bảo đảm bằng tài sản hình thành trong tương lai. Theo quy định của Bộ luật dân sự 2005 và Nghị định 163, tài sản bảo đảm có thể là tài sản hiện có hoặc được hình thành trong tương lai. Nhưng theo quy định của Luật Nhà ở 2005 thì giao dịch thế chấp nhà ở đòi hỏi phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở. Vậy, ngân hàng có thể nhận tài sản thế chấp là nhà ở hình thành trong tương lai không?

Thậm chí, Vietcombank còn kiến nghị phải có văn bản hướng dẫn về từ “có thật” tại Điều 5 của Luật Công chứng bởi nếu tài sản thế chấp là tài sản hình thành trong tương lai có nghĩa là “không có thật” hoặc “chưa có thật” và thực tế đã có nhiều trường hợp bị từ chối công chứng hợp đồng tài sản bảo đảm. Không công chứng được cũng đồng nghĩa với việc không được đăng ký giao dịch bảo đảm, ngân hàng không giải ngân được và khách hàng cũng không thể vay được vốn.

Nhiều năm qua, những hạn chế, vướng mắc trong việc đăng ký giao dịch bảo đảm, nhất là đối với tài sản thế chấp tại ngân hàng không phải là chuyện mới. Đã có nhiều buổi hội thảo, tọa đàm, kiến nghị đối với những khúc mắc, thậm chí cả xung đột xung quanh các văn bản luật pháp về vấn đề này nhưng trong chương trình xây dựng luật, pháp lệnh 2009-2011, dự thảo Luật Đăng ký giao dịch bảo đảm vẫn đang... thảo!

Bởi thế, những bức xúc này cứ kéo dài hết năm nọ đến năm kia và rủi ro cứ rình rập theo mỗi khoản cho vay của ngân hàng.
  Bình luận (5)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 5/5 bình luận.
  • Em là sinh viên ngân hàng năm cuối và đang làm khoá luận tốt nghiệp về vấn đề bảo đảm tín dụng. Thời gian làm khoá luận tốt nghiệp tìm hiểu về vấn đề này em thấy rằng đúng là hệ thống văn bản pháp luật của chúng ta chưa đồng bộ do nhiều văn bản được ban hành theo quy định của Bộ Luật Dân sự 1999.

    Việc công chứng giao dịch bảo đảm bằng tài sản hình thành trong tương lai quả thật có nhiều khó khăn, tuy nhiên việc hiểu sai về cụm từ "có thật" trong luật công chứng của các các công chứng viên đã được Bộ Tư pháp chấn chỉnh bằng các văn bản số 2057/BTP-HCTP ngày 09/05/2007 và số 3744/BTP-HCTP nên hiện nay vấn đề công chứng giao dịch bảo đảm bằng tài sản hình thành trong tương lai đã có nhiều thay đổi tiến bộ.

    10:52 (GMT+7) - Thứ Hai, 18/5/2009 Trả lời Thích
  • Hiện tại, tôi đang công tác trong ngành ngân hàng, thực tế công việc cho thấy khá nhiều bất cập trong việc đăng ký giao dịch bảo đảm, đặc biệt là khi phát sinh tranh chấp, phải đưa nhau ra tòa án giải quyết.

    Lẽ đương nhiên, phần thua thiệt ít nhiều thuộc về các ngân hàng. Vì vậy, các cơ quan có thẩm quyền cần nhanh chóng đưa ra các quy định thống nhất, đồng bộ trong vấn đề này nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng hoạt động lành mạnh, góp phần giảm thiểu rủi ro tín dụng.

    08:33 (GMT+7) - Thứ Ba, 5/5/2009 Trả lời Thích
  • Theo quan điểm của tôi thì chẳng phải luật của Việt Nam thiếu chặt chẽ hay không nghiêm mà vấn đề là từ người thừa hành và thực thi luật .

    Không nên đổ lỗi cho luật của chúng ta còn thiếu chặt chẽ mà hãy xem lại những người đang thay mặt luật pháp để thực thi luật xử lý vấn đề như thế nào.

    Tôi chưa nói đến những vấn đề tiêu cực ở đằng sau.

    20:57 (GMT+7) - Thứ Hai, 4/5/2009 Trả lời Thích
  • Tôi thì lại thấy rằng có những trường hợp cùng một mảnh đất nhưng cơ quan có thẩm quyền lại cấp những 2 trích lục đất.

    Và nếu người chủ sở hữu này mang đi thế chấp tại 2 ngân hàng khác nhau thì trung tâm đăng ký giao dịch bảo đảm liệu có thể phát hiện được không? Nếu xảy ra tranh chấp thì qiải quyết như thế nào?

    20:34 (GMT+7) - Thứ Hai, 4/5/2009 Trả lời Thích
  • Tôi cho rằng hiện nay pháp luật về giao dịch bảo đảm của chúng ta chưa có sự đồng bộ và thống nhất, dẫn đến khi thực thi trên thực tế còn nhiều bất cập và chưa bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia giao dịch bảo đảm.

    Do vậy, trong khi chờ sự thống nhất giữa các quy định pháp luật thì các chủ thể tham gia các quan hệ pháp luật này cần phải dự tính được các tình huống có thể phát sinh nhằm tránh tranh chấp xảy ra cũng như tự bảo vệ quyền lợi của mình.

    11:20 (GMT+7) - Thứ Hai, 4/5/2009 Trả lời Thích
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Gõ Telex Gõ VNI
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?